Non-verbal learning disabilities (NLD) is een neuropsychologische
aandoening, een leerstoornis die in de jaren 70 voor het eerst werd
beschreven door de Canadees Byron Rourke. De stoornis levert vooral
problemen op in de non-verbale communicatie, en ook op verschillende
andere gebieden. Het opmerkelijke van deze aandoening is dat
leerproblemen zich voornamelijk voordoen op non-verbaal gebied (functies
van de rechterhersenhelft). De persoonlijkheden van mensen met NLD
kunnen erg verschillen. De oorzaak is soms mogelijk gelegen in
beschadiging of disfuncties van de witte stof in de rechterhersenhelft.
Voor veel psychiaters is deze neuropsychologische diagnose niet zinvol,
omdat deze als werkmodel niet is opgenomen in de officiële
handboeken.
De diagnose kan in plaats daarvan een specifieke leerstoornis zijn, een
combinatie van leerstoornissen of in geval van zwaardere sociale
problemen autisme, atypisch autisme of het syndroom van Asperger.
NLD is een neuropsychologische diagnose, waarbij het specifieke profiel
van vaardigheden en tekorten door middel van neuropsychologisch
onderzoek wordt vastgesteld. In het voortraject van het
neuropsychologisch onderzoek is het van belang inzicht te hebben in de
didactische ontwikkeling, naast een beeld van de structuur van de
intelligentie en persoonlijkheidsontwikkeling.
Probleemgebieden
Non-verbale communicatie
Mensen met NLD begrijpen niet-verbale informatie -als ze die al
oppakken- vaak verkeerd. Op andere momenten begrijpen zij die goed, maar
weten zij niet juist te reageren, waardoor contacten leggen en
onderhouden bemoeilijkt wordt. Oogcontact maken is voor sommige mensen
met NLD erg moeilijk. Ze voelen zich niet op hun gemak, of ze vergeten
het gewoon. Ook aangeraakt worden kan voor sommigen problemen geven.
Emoties van anderen herkennen en die van zichzelf uiten levert vaak vele
problemen op. Doordat ze hun eigen emoties niet goed kunnen uiten kan
het zijn dat er fikse verwarring voorkomt.
Verbale communicatie
Mensen met NLD hebben vaak de neiging om in "cocktail-speech" te
vervallen, dat wil zeggen, heel veel en heel snel praten. Dit doen zij
vooral wanneer ze geen overzicht meer hebben, ze proberen dan grip te
krijgen door te praten. Ook praten zij vaak monotoon en merken ze ook
bij anderen nuances niet op in het taalgebruik. Mensen met NLD zijn
sterk in verbale communicatie, zij moeten het dan ook vooral hebben van
verbale informatie. Als er te veel prikkels binnenkomen (zoals visuele)
kan dat leiden tot verwarring. De boodschap komt dan niet goed door, en
hierdoor ontstaan er vaak misverstanden. Sommige mensen met NLD nemen
nauwelijks visuele informatie waar.
Rekenen en ruimtelijk inzicht
Rekenen en wiskunde kunnen erg lastig zijn voor mensen met NLD, en vaak
hebben ze problemen met ruimtelijk inzicht. Voorbeelden waar
moeilijkheden kunnen optreden zijn:
het herkennen van gezichten
het houden van een goed overzicht in een drukke omgeving de weg vinden
bij wiskunde: het verwarren van X-as en de Y-as
topografie: naam en locatie van gebieden onthouden
kaartlezen, of een route weten te onthouden. Bij mensen met NLD moet je
dan ook herhaald de weg wijzen en herkenningspunten geven.
de snelheid van een auto inschatten bij het oversteken
Motoriek
Motorisch gezien zijn mensen met NLD zwak. Dit kan zich uiten in: laat
lopen, soms houterig lopen of rennen. Ze hebben soms ook moeite om hun
evenwicht te houden en niet tegen dingen aan te lopen (doordat ze
bijvoorbeeld een afstand verkeerd inschatten). Ook de fijne motoriek
ontwikkelt zich afwijkend. Voorbeelden hiervan zijn: vooral in het begin
moeite hebben met schrijven, een hekel hebben aan tekenen en veters niet
kunnen strikken. NLD'ers komen bij andere mensen dan ook vaak over als
'onhandig' en/of 'houterig'.
Faalangst
Mensen met NLD zijn, meer dan anderen, faalangstig. Ze kunnen vaak hun
situatie niet overzien, hebben het idee dat ze te veel tegelijk moeten
doen, en weten dan niet meer waar te beginnen. Daardoor kunnen ze
stagneren, en doen vervolgens niets meer. Soms ook proberen ze alles
tegelijk te doen en maken niets af. Dit leidt soms tot frustratie of
zelfs tot agressief gedrag. Dit wordt ook bevorderd doordat ze overzicht
missen; ze ervaren de wereld om zich heen als een chaos, de handelingen
die ze moeten verrichten ook en zo ontstaat heel snel een verlammend
gevoel van onmacht. Onhandigheid bij het uitvoeren van taken roept veel
kritiek op van leraren en op de werkvloer. Zo wordt de faalangst nog
flink versterkt.
Behandeling
Soms worden antidepressiva voorgeschreven, maar een effect daarvan is
niet wetenschappelijk bewezen. Met visolie zouden goede resultaten
worden geboekt.
Veel personen met NLD kampen ook met een chronische vermoeidheid door de
constante chaos die ze rondom zich ervaren. Medicatie zoals Ritalin of
Concerta kan sommigen helpen om meer grip te krijgen op de wereld.
Indien die medicatie aanslaat, heeft dit ook een positieve
psychologische weerslag op de NLD-er. Plots ervaart de persoon in
kwestie dat er wel mogelijkheden zijn en wordt de vicieuze cirkel van
faalangst doorbroken. Toch is voor iedere NLD-er eventuele
medicamenteuze behandeling een kwestie van trial en error. De meeste
personen die net gediagnosticeerd zijn met NLD, hebben baat bij
gespecialiseerde psychologische of orthopedagogische ondersteuning.
Ze krijgen dan meer zicht op wat goed is, maar ook wat fout is en hoe ze
daar constructief verandering in kunnen brengen.
Benadering
NLD is niet te genezen. Veel hangt af van de wijze waarop de patiënt
wordt benaderd. Hierbij kan worden gedacht aan:
Het geven van verbale (en dus uitsluitend verbale) instructies bij alles
wat aangeleerd moet worden.
Het zoveel mogelijk zoeken van positieve interactie.
Het hebben van aandacht voor wat de persoon doet in plaats van voor
uitsluitend wat hij/zij zegt, met name om te voorkomen dat de patiënt
overschat en overvraagd wordt
Het bieden van structuur in dagelijkse dingen
Het voorbereiden op nieuwe dingen en situaties.
Het creëren van een rustige omgeving
Herhaald zeggen wat wel of niet mag. Het kost relatief veel tijd voordat
de patiënt zich aan regels houdt. Realiseer je tegelijk dat een kind
met NLD zich niet met opzet niet aan de regels houdt; het wordt
overspoeld door een onduidelijke wirwar van (ook praktische!)
informatie. Steeds boos worden versterkt het gevoel van falen.
Aanmoedigen en het kind op zijn gemak stellen moet gecombineerd worden
met steeds weer in stapjes duidelijk aangeven wat je verwacht - het kind
overziet en begrijpt dit vaak niet.
Voorkomen van symbolisch taalgebruik, zoals geef mij je hand. NLD'ers
zullen dit letterlijk opvatten.
Aanbieden van erg gestructureerde cursussen met genoeg plaats tussen elk
stuk en duidelijke nummering, titels en ondertitels.
Oppassen voor sarcasme. Patiënten nemen dit vaak serieus.
Dagelijks leven
Het dagelijks leven kan voor veel mensen met NLD milde tot zware
problemen opleveren. De trein nemen, de juiste bus nemen, jezelf redden
in een nieuwe omgeving, het zijn allemaal erg stresserende ervaringen
voor een NLD'er. Sommigen leren zelf goed omgaan met hun beperkingen,
anderen hebben hiervoor hulp nodig. (Bijvoorbeeld bepaalde technieken
aanleren.)
NLD en Asperger
Er bestaan sterke overeenkomsten tussen de symptomen van NLD en het
syndroom van Asperger. Een aantal onderzoekers meent dat ze in wezen
hetzelfde verschijnsel betreffen, maar dan van verschillende kanten
bekeken (gedragskundig en neuropsychologisch). Byron Rourke, een van de
belangrijkste onderzoekers van NLD, stelt dat vrijwel alle Aspergers aan
de criteria voor NLD voldoen, een onderzoek van de Yale-universiteit
komt tot tachtig procent.
Ook later onderzoek bevestigde de sterke overeenkomsten in
neuropsychologische profielen.
Rourke vond overigens geen NLD-profielen bij autisten (onderzocht werden
autisten met een normale intelligentie) en concludeerde dat autisme en
Asperger geen deel uitmaken van hetzelfde spectrum.
Kritische opmerking
De kenmerken van niet-verbale leerstoornissen worden in de literatuur
vaak toegeschreven aan andere stoornissen zoals de sociaal-emotionele
leerstoornis en rechterhemisfeerdeficit (Peter Vermeulen in 'Beter vroeg
dan laat en beter laat dan nooit') of de visuo-spatiële leerstoornis (Herbert
Roeyers, prof. UGent) of visuo-spatiële dyscalculie. NLD zal niet
worden opgenomen in de DSM-V-code, omdat de DSM V psychiatrische
diagnoses betreft. NLD is een neuro(psycho-)logische term.
Voor meer informatie of vragen, bezoek het forum!
