Autistische stoornis of vroegkinderlijk autisme is een van de pervasieve
ontwikkelingsstoornissen. Vaak wordt de aandoening aangeduid met
'autisme', een term die ook vaak voor verwante stoornissen wordt
gebruikt. Ook wordt de stoornis wel 'syndroom van Kanner' (of klassiek
autisme) genoemd naar de kinderpsychiater Leo Kanner, die als eerste de
gedragingen bij kinderen onderzocht.
De aandoening begint voor de leeftijd van drie jaar en kenmerkt zich
door een achterblijvende ontwikkeling op drie terreinen: sociale en
empathische contacten, ontwikkeling van communicatie en taal, en
gedragsontwikkeling. Deze drie groepen worden samen ook wel de
(autistische) triade genoemd.
Hoewel de gestelde criteria van autistische stoornis geen mentale
retardatie vereisen, is dit iets wat zich in ongeveer 75 procent van de
gevallen voordoet. Als een kind niet aan de gestelde criteria voldoet,
maar toch veel overeenkomstige symptomen vertoont, spreekt men van
atypisch autisme of een aan autisme verwante contactstoornis. Het
syndroom van Asperger is een voorbeeld van zo'n aan autisme verwante
contactstoornis.
DSM-IV-criteria
Het handboek DSM-IV geeft de volgende criteria voor autistische
stoornis:
kwalitatieve tekortkomingen in de sociale interactie, zoals blijkt uit
minstens twee van de volgende elementen:
Opmerkelijke tekortkomingen in het aanwenden van lichaamstaal of
houding. Bijvoorbeeld; rechtstreeks oogcontact, gelaatsexpressie,
lichaamshouding en gebaren.
Onvermogen om met leeftijdsgenoten relaties aan te gaan die aangepast
zijn aan het ontwikkelingsniveau, ze gaan meestal om met jongere
kinderen of oudere mensen, maar niet met leeftijdsgenoten.
Onvermogen om spontaan vreugde, interesses of successen te delen met
andere personen (bijv. niet kunnen tonen, aanduiden of aanwijzen van
voorwerpen die belangstelling wekken).
Gebrek aan sociale of emotionele wederkerigheid ofwel het niet tonen van
emoties.
kwalitatieve tekortkomingen in de communicatie, zoals blijkt uit
minimaal één van de volgende elementen:
vertraging in of gebrek aan ontwikkeling van de gesproken taal (zonder
pogingen tot compensatie via andere manieren van communicatie,
bijvoorbeeld gebaren of gelaatsuitdrukkingen)
bij personen met goed taalgebruik tekortkomingen in het voeren van
conversaties met anderen
stereotiep en herhaald taalgebruik of eigenaardig, afwijkend taalgebruik
ontbreken van gevarieerd en spontaan fantasiespel of sociaal imiterend
spelen op het passende niveau van sociale ontwikkeling
Beperkte, repetitieve en stereotiepe gedrag-, interesse en
activiteiten-patronen, zoals blijkt uit minstens één van de volgende
elementen:
Allesomvattende preoccupatie, die abnormaal is voor wat intensiteit of
aard betreft, met één of meerdere stereotiepe en beperkte
interesse-patronen.
Ogenschijnlijke onwrikbare gehechtheid aan specifieke, afunctionele
routines of rituelen.
Stereotiepe en repetitieve motore maniërismen (bijvoorbeeld fladderen of
draaibewegingen maken met handen of vingers, of complexe bewegingen
maken met heel het lichaam).
Aanhoudende preoccupatie met (delen van) voorwerpen.
Vertraagd of abnormaal functioneren op minimaal één van de volgende
gebieden, beginnend voor de leeftijd van drie jaar:
Sociale interactie.
Taal (gebruikt in sociale communicatie).
Symbolisch spel of fantasiespel.
Er is niet voldaan aan de criteria voor de stoornis van Rett of
desintegratiestoornis van de kinderleeftijd.
Een bekend voorbeeld van het Syndroom van Kanner is de film Rain Man
waarin acteur Dustin Hoffman een zwaar in zichzelf gekeerde autist
speelt die bijzonder goed is in rekenen. Bij hem was ook sprake van een
savantsyndroom. Snow Cake is een recentere film waarin Sigourney Weaver
de rol van een autistische vrouw vertolkt.
Autisten hebben, hoewel sterk in zichzelf gekeerd, soms bijzondere
"talenten". Anderen hebben weer opvallende hobby's/preoccupaties zoals
de star-gazers met een bijzondere fascinatie voor de planeten, sterren
en andere hemellichamen, en dan natuurlijk de dino-boys, meestal
mannen/jongens met een fascinatie voor alles wat maar in het Krijt, Jura
en Trias rondliep, rondzwom en rondvloog.
In 2007 kwam ook de Belgische Film Ben X in de zalen, een film over een
autistische jongen die gepest wordt op school. Het leven van een autist
wordt hier ook duidelijk voorgesteld.
Echter had deze jongen eerder de Asperger-vorm i.p.v. het klassieke
Kannerautisme.
Voor meer informatie of vragen, bezoek het forum!
